نشانی: تهران، درب آخر
حاشیه‌نشین‌هایی که گورنشین می‌شوند


تهران، درب آخر! این‌ می‌شود نشانی خانه‌هایی که کم کم از تهران یا کلان‌شهرهای بزرگ دیگر بیرون رفته و مرز شهر را گم کرده‌اند. با افزایش قیمت زمین و مسکن در بیشتر شهرهای ایران، افزایش قیمت دلار، افزایش بیکاری و تورم بالای ۴۰ درصد دور نیست که فقر آسیب‌های اجتماعی بیشتری برای این مردم به همراه بیاورد. افزایش حاشیه نشینی در ایران که به گفته آمار غیررسمی و نظر کارشناسان تا ۱۲ میلیون نفر در سال ۹۸ رسیده بود یکی از دستاوردهای فقر است.

روز گذشته اما برنا نوشت که محمدرضا محبوب‌فر، عضو انجمن آمایش سرزمین ایران با ارائه آمار جدیدی مبنی بر اینکه جمعیت حاشیه‌نشین به ۳۸ میلیون نفر رسیده، گفته است: «۷ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر در اطراف گورستان‌ها زندگی می‌کنند.»

این خبر ساعاتی بعد از روی سایت خبری برنا برداشته شد، ولی حتی با حذف خبر مربوط به گفته‌های آقای محبوب فر مساله افزایش حاشیه نشینی در ایران واقعیتی غیرقابل انکار است.

آقای محبوب‌فر، روز یکشنبه چهارم خرداد گفته بود: «در سال ۱۳۹۶ حدود ۴۰ درصد از جمعیت شهری ایران حاشیه‌نشین و بد مسکن بودند اما امروز پس از سه سال یعنی در سال ۱۳۹۹ همزمان با تورم و گرانی در بخش مسکن، افزایش اجاره بها میزان حاشیه‌نشینی در کشور به ۴۵ درصد رسیده است.»

زندگی در نزدیکی قبرستان‌ها همزمان با افزایش حاشیه نشینی در شهرهای بزرگی چون تهران رابطه موازی دارد. از یک سو قیمت بالای مسکن و زمین امکان اجاره یا خرید را برای مردم در داخل شهرها ناممکن کرده است که مردم ناخواسته به بیرون شهر رانده‌ می‌شوند و از طرفی هم با گسترش شهرها به حاشیه شهرها و اقامت گاه‌های غیر رسمی مردم به سمت گورستان‌ها که عمدتا خارج از شهرها هستند کشیده‌ می‌شود.

یک کارشناس مسکن از ایران در خصوص اینکه جانمائی مسکن برای افرادی که در حاشیه گورستان‌ها زندگی‌ می‌کنند چگونه است‌، به ایندیپندنت فارسی می‌گوید: «این آمار در خصوص سکونت در اطراف گورستانها را باید از زاویه دیگری دید. به عنوان مثال بزرگترین گورستانی که در اطراف تهران داریم بهشت زهرا است. اطراف این محوطه را زمین‌های زراعی تشکیل داده اند و زمین‌های زراعی هم مالکان شخصی داشته و دهات‌های مختلف اطراف آنها هست علاوه بر اینکه این افراد از ابتدا برای سکونت اطراف بهشت زهرا را انتخاب نکرده اند بلکه از ابتدا این افراد آنجا کشاورزی‌ می‌کرده و همانجا ساکن بوده اند و بهشت زهرا توسعه پیدا کرده و به نزدیک املاک یا محل زندگی این افراد رسیده است. زمین‌های بسیاری اطراف بهشت زهرا هستند که الزاما بافت بدی هم ندارد.»

این کارشناس با سابقه مسکن همچنین با اشاره به زمین‌های مسکن مهر عنوان‌ می‌کند: «دولت به عنوان بانی مسکن مهر این مجموعه را در پرند راه اندازی کرده است که در جاده ساوه است. برای همین این مسئله به نظر من مقداری سیاه نمایی است. چون بهشت زهرا را وسعت داده اند و بالاخره این محوطه یک جائی با ملک و املاک مردم تداخل پیدا‌ می‌کند. چنانچه در حال حاضر در خیابان قلهک و کنار کلانتری قلهک یک گورستان قدیمی هست که آپارتمان روبروی این گورستان بعید‌ می‌دانم کمتر از متری ۴۰ میلیون تومان باشد. به نظرم این مقایسه مفهومی ندارد.»

گسترش بی رویه جمعیت در کلان شهرها و تمرکز امکانات در این مناطق تمایل مهاجرت از شهرهای کوچک و روستاها را به این مناطق بیشتر کرده و از طرفی افزایش زمین و مسکن در شهرهای بزرگ نیز مردم را به حاشیه رانده است.

چنانچه محمدسعید ایزدی که زمانی معاون وزیر راه و شهرسازی بوده است، معتقد است گسترش شهرها به بیرون از محدوده خود موجب شکل گیری اقامتگاه‌های موقت شده که شاید خیلی‌هایشان به شکل رسمی در دو دهه تبدیل به شهر یا محدوده‌های شهری شده باشند.

این کارشناس شهری مهم‌ترین استان‌هایی را که با پدیده حاشیه نشینی در کشور مواجه‌اند به ترتیب، تهران، البرز، تبریز، مشهد و اهواز عنوان کرده است. آقای ایزدی در گفت و گویی در سال ۹۸ با روزنامه شرق در عین حال، به نقاطی بحرانی مثل شهر چابهار نیز اشاره کرده است که در حاضر، ۶۴ درصد جمعیت در آن در سکونت گاه‌های غیررسمی زندگی می‌کنند.

افزایش اجاره بها و افزایش قیمت مسکن در سالهای اخبر موجب شده است که تعادل بین نقاط مختلف شهر بهم ریخته و مردم برای دست یافتن به مسکن مناسب به حاشیه رانده شده و افزایش حاشیه نشینی را در بیشتر شهرها شاهد باشیم. در شهری مثل تهران در حال حاضر سکونت‌های غیررسمی وجود دارد که طبق آخرین آمار در سال ۹۸ حدود ۵ میلیون نفر در آنها اسکان داشته اند. این زیستگاه‌های غیر رسمی که به صورت مجموعه‌های خوابگاهی شکل پیدا کرده اند در شهری مثل تهران به سمت جنوب و غرب تمایل دارند.

مساله حاشیه نشینی همواره مورد انتقاد مسئولان و جامعه شناسان و کارشناسان مسائل شهری و اجتماعی به صورت همزمان بوده است. ولی این همسوئی نتیجه قابل لمسی در پی نداشته است. شاید این نقیصه از آنجا ناشی‌ می‌شود که مساله حاشیه نشینی که رابطه مستقیم با بزه و آسیب‌های اجتماعی دارد تاکنون به عنوان مساله اول تصمیم گیران در حوزه شهری و اجتماعی بررسی نشده است.

چنانچه عبدالرضا رحمانی‌فضلی وزیر کشور نیز در سال ۹۷ با اشاره به جلسه‌ای که با علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران در خصوص آسیب‌های اجتماعی داشت عنوان کرد: «رهبر معظم انقلاب موضوع حاشیه‌نشینی را از اولویت‌های دوم آسیب‌های اجتماعی بر شمردند.»

بر اساس آمارهای غیر رسمی، به‌طور تقریبی ۳ تا ۷ میلیون نفر حاشیه‌نشین در ایران وجود دارد که برخی کارشناسان این آمار را حتی تا ۱۲ میلیون هم برآورد‌ می‌کنند که به دلایل مختلف در مناطق حاشیه ای سکونت گزیده‌اند.

کارشناسان امور شهری بیشترین دلایل حاشیه نشینی را در بیکاری، به حاشیه رفتن کشاورزی، خشکسالی‌های پی در پی، مهاجرت روستاییان به شهرهای بزرگ و مهاجرت شهرنشین‌ها به حاشیه برای یافتن سکونتگاه ارزان تر‌ می‌دانند. اما آنچه مسلم است فقر عامل اصلی حاشیه نشینی در کلانشهرهای ایران است.

گور خوابی یا زندگی در کنار گور

زندگی بیش از ۷ میلیون نفر در اطراف گورستانها بار دیگر اخبار مرتبط را که شاید به حاشیه رانده شده بود متذکر شده باشد. گورخوابی در تهران معضل اجتماعی دیگری که در اواخر ۹۵ مطرح شد و با فاصله ای طولانی در تیرماه ۹۶ نماینده ملارد، شهریار و قدس در مجلس عنوان کرد گورخواب‌ها ۳۰ نفر بیشتر نبودند که اسکان داده شدند. این نماینده مجلس گفته بود: «کل منطقه باغستان و نصیر آباد توسط نیروی انتظامی از وجود کارتن خواب‌ها و معتادین پاکسازی شد». نصیرآباد از مناطق شهرستان شهریار است که مرکز تجمع معتادان و کارتن خواب‌ها بوده است. پس از جمع آوری کارتن خواب‌هایی که بیشترشان گورخواب بودند به نظر‌ می‌رسید که مشکل گورخوابی در این منطقه برطرف شده باشد.

اما منابع مختلف از ۵۰ بی خانمانی که از سرمای زمستان، به قبرهای خالی گورستان نصیرآباد پناه بودند خبر می‌داد. نصیرآباد به دلیل پوشش گیاهی که با نی دارد به سرعت محیط را برای بازگشت معتادان از مکان‌هایی که بهزیستی برایشان تامین کرده بود بیرون زده و نی خواب شدند. معتادان بیشتر به دلیل نداشتن مجوز مصرف مواد مخدر در اقامت گاه‌هایی که بهزیستی استان یا شهرداری برایشان در نظر‌ می‌گیرند ماندگار نیستند و این اقامتگاه‌ها را به سرعت ترک‌ می‌کنند. البته بیشتر افراد گورخواب یا کارتن خواب به دلیل اعتیادی که به آن گرفتار هستند بلافاصله بعد از جمع آوری به مراکز ترک اعتیاد منتقل شده و پس از گذراندن دوران ترک اعتیاد ترخیص‌ می‌شوند که به دلیل نداشتن سرپناه مناسب کارتن خوابی و گورخوابی همان اولین گزینه آنها است.

در سال ۹۷ نیز تسنیم، خبرگزاری نزدیک به سپاه پاسداران ، از وجود ۶ هزار گور خواب در شهرستان زابل خبر داد. 

گورخوابی، نی خوابی یا کارتن خوابی؛ هر نامی که بر آنها بتوان نهاد فقط تغییر ظاهری یک عنوان است و در اصل پدیده بی خانمان بودن افرادی که بعضا خانواده هم هستند و از شهرها به حاشیه‌ها رانده شده و حتی در حاشیه‌ها محلی برای اسکان نداشته و خوابیدن در گورها را تجربه‌ می‌کنند تغییری ایجاد نمی‌کند. باید دید دولت برنامه‌ریزی خاصی برای افراد در حاشیه خواهند داشت و آیا در سند ملی، مصوبه شورای عالی شهرسازی جائی برای بدون سقف‌ها هم در نظر گرفته‌ می‌شود یا نه؟

 ثمانه قدرخان / ایندیپندنت فارسی


فیلمها و خبرهای بیشتر در کانال تلگرام پیک ایران
[کد مطلب: 207105] [تاريخ انتشار: نهم خرداد ۱۳۹۹ برابر با بيست و نهم مه ۲۰۲۰] [ نسخه مناسب چاپ ]
تقسيم با ديگران:

در زمینه‌ی انتشار نظرات کاربران گرامی رعایت چند مورد ضروری است
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید
  • «پيک ايران» مجاز به ویرایش ادبی نظرات کاربران است
  • مطالبی که حاوی کلمات رکيک، غير اخلاقی و يا توهين به ديگران باشد منتشر نميشوند
  • نظراتی که پیرامون این خبر نباشد منتشر نمیشود
  • نطرات حاوی لينک منتشر نميشوند
نام: (الزاميست)
نظرات شما (حداکثر تعداد حروف با احتساب فاصله بين حروف 1000 حرف ميباشد):

Captcha
اعدادی را که در تصویر بالا می بینید (بدون فاصله گذاشتن میان آنها) در باکس زير وارد کنید و سپس دکمه ارسال را کليک کنيد
نظرات خوانندگان
نوشته شده در تاريخ هشتم خرداد ۱۳۹۹ برابر با بيست و هشتم مه ۲۰۲۰ ، 01:49:27 توسط حسن آقا
این هم از تمدن اسلامی، ان‌هم از گونه ناب محمدی، شیعه دوازده امامی. ننگ بر قمه‌کش‌های صفوی و قاجار و افشار، که این مذهب غارتگر، نامهربان، مال‌پرست و حیوان‌نما را با شمشیر و ترور، بر این سرزمین، تحمیل کردند. به آتش خواهیم کشید اخلاقیات تبهکارانه‌ات را، مال‌پرستی و فقرپروری‌ات را، کردارهای زن‌ستیز و زن‌کُش‌ات را، دین دولتی و دولت دیدنی‌ات را. تاریخ ما، از انقلابی خونین و مذهب‌برانداز خواهد گذشت. اگر نیمی از خانواده ایرانی در حاشیه فقر و بی‌زیرساخت شهری و مدنی، با یک پا در گور و دستی بیرون از گور می‌زید، این زیر‌طبقه جهنمی را برای خموشی کارگران و دلهره از پرتاب به این مصیبت، به راه انداخته‌اید.چهره حکومت دینی‌ات را با نقاب‌های اصلاح‌طلب و معتدل و اصولگرا بزک کردی تا حرص‌و‌ آزت را بپوشانی؟ حاشیه‌ها را با مواد مخدر و فساد و فحشا الودی تا اسلام ورشکسته‌ات را به کجا بگسترانی؟ ای که طناب دارت را بر سر پیچیده‌ای، بدان که تاوان ۳۰۰ سال پلیدی و زشتی را پس خواهی داد.اخوند گند‌زیست و مقدس، با گنده‌لات‌های قمه‌کش مومن‌اش، به دادگاه خشم وعصیان مردم کشانده خواهند شد.مرگ بر این دین و دولت اسلامی!
نوشته شده در تاريخ هفتم خرداد ۱۳۹۹ برابر با بيست و هفتم مه ۲۰۲۰ ، 23:31:51 توسط کارگر کمونیست
آمرین و عاملین رژیم فقر گستر و ضد کارگر ج.ا. مادام که در قدرت هستند، تا بخواهی لاف میزنند و یک معضل را به یکدیگر پاس میدهند، وعده های سرخرمن میدهند، تاکید میکنند که مسئله چندان جدی جیست و موضوع را تا بخواهی کوچک جلو هیمدهند. خلاصه مثل جنایتی که آفریدند و هواپیمایی را به همراه مسافرین آن در هوا به آتش کشیدند و ابتدا انکار و سپس کی بود کی من نبودم و بعد با وقاحت تمام معتریضن را دستگیر کردن. براستی ۱۰۰٪ آمرین و عاملین این رژیم در لاپوشانی حرفه ای هستند. در نظام دین و سرمایه ج.ا. اولویت بر اساس سود دهی سرمایه میباشد، اولویت، تهیه بودجه (حاصل رنج کارگران) برای هزینه های سنگین ماشین بوروکراتیک نظامی میباشد، اولویت، ارسال دلار به حزب الا لبنان ودیگران میباشد، اولویت، ساخت مسجد و امامزاده و حتی نوع سیار آن میباشد، اولویت، موشک سازی و تهیه بمب اتم و ساخت لاکچری و فرستادن ارز به فرزندانشان میباشد. امروز هم علنن درخواست بستن حساب بانکی شهروندان را پیشنهاد میکنند تا بتوانند کسری بودجه خود را تامین کنند. با این حساب انتظار حل معضل مسکن توسط این رژیم ضد کارگری توهمی بیش نیست.
نوشته شده در تاريخ ششم خرداد ۱۳۹۹ برابر با بيست و ششم مه ۲۰۲۰ ، 14:22:59 توسط آذر
به دلایل بسیاری میتوان ایران را سرزمین عجایب نامید. اتفاقات و یا پدیده‌های نادر و عجیبی در این کشور رخ داده و یا شکل میگیرند که اگر برای بسیاری از ساکنان کره‌ٔ زمین بیان شود، ممکن است از تعجب حتا شاخ در بیاورند. از جمله عجایب این سرزمین، جنبه‌های گوناگونی از وضعیت زندگی میلیونها انسان زحمتکشی‌ست که در فقر دست و پا میزنند. معضل جامعه ایران فقط بی مسکنی،حاشیه نشینی و اعتیاد و کارتن‌خوابی و گورخوابی انسانها نیست. معضل بسیار فراتر از آن است. سرتاسر جامعه مملو از بحران، فاجعه و نابسامانی است که نظم طبقاتی حاکم و رژیم پاسدار آن به بار آورده‌اند. مسئول تمام فجایعی که در ایران رخ‌ داده ج-ا، و تمام گروهها و جناحهای وابسته به آن هستند. حاکمیت خدا بر روی زمین، یکی از فاسدترین، بی‌رحمترین و مخوفترین رژیمهای تاریخ بشری از کار درآمده است. مجریان فرمان الهی جز یک‌ مشت دزد و راهزن، غارتگر و چپاولگر نیستند. ج-ا، در طول حاکمیت ننگین خود، جز فاجعه و ویرانی، فقر، بیکاری، گرسنگی، اعتیاد، جنگ، اختناق ، استبداد و کشتار، فساد و تباهی ارمغانی نداشته است. راه برون رفت از اینهمه مصائب سرنگونی انقلابی ج-ا، است.



آگهی های تجارتی


پايان آگهی های تجارتی