لبنان؛‌ نبرد علیه فرقه‌گرایی


حسن نصرالله، میشل عون و نبیه بری این آخرهفته در میدان شهدای بیروت به دست معترضین لبنانی به دارآویخته شدند. البته، نه به طور واقعی. عروسک مقوایی این سه رهبر بود که لبنانی‌ها در این میدان اصلی شهر پایتخت خود به طور نمادین بالای چوبه‌های دار نمایشی بردند. این حرکت خبر از اوج خشم مردمی را می‌دهد که مدت‌ها است درد خود را می‌دانند، اما هر چه می‌کنند به درمان نمی‌رسند.

این‌که انفجار اخیر بیروت دقیقا تقصیر کدام نیرو است، هنوز مشخص نیست. در مقاله قبلی خودم درباره جوانب مختلف قضیه نوشتم. اما مسئول مستقیم هر که باشد، مسئول کلی مشخص است: کل طبقه سیاسی حاکم و نظام فرقه‌ای-مذهبی لبنان. این روزها در لبنان با هر کس که صحبت می‌کنی، چیزی شبیه این را می‌گوید: «مجرم تمام کسانی هستند که این همه سال سر کار بودند و راه این حادثه را هموار کردند.» به قول شعار تظاهرات‌ مردمی که در اکتبر سال گذشته آغاز شدند: «کلن یعنی کلن» — «وقتی می‌گوییم «تمام آن‌ها» منظورمان «تمام آن‌ها» است.»

در دو روز گذشته (شنبه و یکشنبه) هزاران نفر در بیروت به میان آمدند و به بخش‌های مختلف این «کل» اعتراض بردند. حدود ۲۰۰ معترض که خیلی از آنها سربازهای بازنشسته ارتش بودند، به ساختمان وزارت خارجه حمله کردند و از سر در آن پرچم سرخی با مشت گره‌کرده آویختند که نماد جنبش مردم لبنان شده است. گروهی دیگر به وزارتخانه‌های اقتصاد و انرژی حمله بردند. اولی نماد بحران شدید مالی است که چندین ماه است لبنان را دربرگرفته و بر اثر شیوع ویروس کرونا بدتر هم شده است. دومی نماد قطع برق‌های شدید در کشور است که باعث شده بسیاری از مردم در روزهای اخیر گاه تنها روزی دو ساعت برق داشته باشند. «انجمن بانک‌های مستقر در لبنان» دیگر نهادی بود که مورد حمله معترضین قرار گرفت.

تمامی این معضلات به یکدیگر مربوط هستند. این‌که دولت لبنان که زمانی از ثروتمندترین جمعیت‌های خاورمیانه را داشت امروز حتی قادر به ارائه ساده‌ترین خدمات مثل برق هم نیست، به وضوح ناکارآمدی عمیق دولت را نشان می‌دهد. «در لبنان امروز اگر بخواهی برق داشته باشی، یا باید به طور جداگانه از طریق دولت، ژنراتور تهیه کنی و یا به یکی از شبکه‌های قومی-مذهبی وصل باشی». ریشه این ناکارآمدی را باید در نظام فرقه‌ای-مذهبی جست که در تمام طول تاریخ لبنان مستقل (از «میثاق ملی» نانوشته ۱۹۴۳) به نحوی سرکار بوده است. شکل جدید این نظام به پایان جنگ داخلی لبنان برمی‌گردد که از ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ این کشور را درگیر نزاعی خونین کرده بود که در آن ۱۵۰‌هزار نفر کشته شدند، حدود ۳۰ درصد از کشور فرار کردند و ۳۰ درصد دیگر هم داخل مرزهای آن آواره شدند. معروف‌ترین ویژگی این نظام این است که نخست‌وزیر باید سنی باشد؛‌ رئیس مجلس، شیعه و رئیس‌جمهور، مسیحی. اما این نظام در سراسر جامعه و دولت لبنان رسوخ کرده است. به جای یک دولت واحد، «زعمای» قوم و فرقه‌های مختلف به مردم «خود» خدمات می‌دهند. کل کشور به حدود بیست فرقه قومی-مذهبی تقسیم شده و کرسی‌های پارلمان و سایر مناصب بر اساس این فرقه‌ها بین آن‌ها تقسیم می‌شود.

بسیاری به غلط تصور می‌کنند پیمان طائف ۱۹۸۹ که به جنگ داخلی خاتمه داد و قانون اساسی لبنان را هم تغییر داد این نظام را برقرار کرده است. قضیه اما دقیقا برعکس است. پیمان طائف به روشنی وعده داده بود که این نظام را از بین ببرد. در متن این پیمان می‌خوانیم: «انحلال فرقه‌گرایی سیاسی جزو اهداف بنیادین ملی است و طبق برنامه‌ای مرحله‌بندی‌شده عملی می‌شود.» ماده ۱۹۵ قانون اساسی که در طائف تصویب شد کمیته‌ای را مسئول رسیدن به این هدف می‌کند و ترکیب این نهاد را هم تعریف می‌کند: «کمیته‌ای ملی به ریاست رئیس‌جمهور تشکیل می‌شود و علاوه بر رئیس مجلس و نخست‌وزیر شامل چهره‌های اصلی سیاسی، فکری و اجتماعی خواهد بود.»

مشکل اما این‌جا است که پیمان طائف در ضمن شامل عفو گسترده رهبران شبه‌نظامیان هم بود و دقیقا همان‌ها شدند رهبران سیاسی لبنان نوین. این رهبران هیچ انگیزه‌ای برای عمل به وعده‌های طائف ۱۹۸۹ نداشتند. امروز وقتی به طبقه سیاسی لبنان نگاه می‌کنیم می‌بینیم که همان چهره‌های سابق سرکارند و بر همان بنیان فرقه‌ای-مذهبی: نبیه بری رهبر جنبش شیعه امل (که دو چهره ایرانی، امام موسی صدر و مصطفی چمران جزو بنیانگذاران اصلی‌اش بودند) رئیس مجلس است؛ سمیر جعجع، از رهبران شبه‌نظامی فالانژیست‌ها در زمان جنگ داخلی، از همان زمان رهبر حزب مسیحی «قوای لبنانی» است. طرفه آن‌جا که «حزب سوسیالیست مترقی» که بنیانگذارش، کمال جنبلاط، پایان دادن به نظام فرقه‌ای-مذهبی را هدف اصلی خود می‌دانست نیز امروز توسط پسر خود او، ولید جنبلاط، اداره می‌شود و عملا یکی از احزاب اقلیت دروزه ‌مذهب لبنان است.

این نظام فرقه‌گرا به فساد اقتصادی و دولت ناکارآمد مرتبط است. در ماه مه دیدیم که داماد رئیس‌جمهور، جبران باسیل، که تا همین اواخر وزیر خارجه بود، خواهان یک نیروگاه برق «مسیحی» نزدیک شهر کوچک محل زادگاهش در شمال کشور، بترون، شده بود. به جای نظام برق عاقلانه و با تقسیم مناسب شاهد چنین چیزی هستیم. مایا میکداشی، دانشور لبنانی، در این مورد می‌نویسد: «فرقه‌گرایی سیاسی شانه به شانه با فساد و بخش دولتی متورم پیش رفته است، چرا که سیاستمداران بودجه‌های دولت و دسترسی به خدمات دولتی (از جمله اشتغال) را در اختیار خود دارند و به شبکه‌های فرقه‌ای خود هدایت می‌کنند.»

حزب‌الله لبنان، که از آغاز توسط جمهوری اسلامی ایجاد شده و رهبرانش به روشنی از پیروی از آیت‌الله خامنه‌ای می‌گویند، موفق شده بهترین استفاده را از این نظام ببرد و عملا به قوی‌ترین نیروی لبنان امروز تبدل شود. در سال ۲۰۰۶ حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله، توافقی با میشل عون، رهبر نیروی مسیحی «جنبش میهن‌پرستانه» آزاد امضا کرد و از آن پس این دو متحد سیاسی بوده‌اند. در انتخابات ۲۰۱۸ حزب‌الله به بهترین نتیجه مورد نظر خود رسید، چون حداقل شش سیاستمدار سنی نزدیک به‌ آن نیز وارد مجلس شدند و حزب اصلی رقیب، جنبش آینده به رهبری سعد حریری، تضعیف شد. اما صحبت از «موفقیت انتخاباتی» حزب‌الله گمراه‌کننده است، چرا که موفقیت این حزب بیش از این‌که در جلب آرای مردمی باشد، در ایجاد توافق‌هایی با «زعما»ی مختلف بود که باعث شد قوی‌تر از همیشه وارد کابینه شود. همین بود که حزب‌الله و متحدینش، عون و باسیل، جزو منفورترین چهره‌های جنبشی بودند که سال گذشته در خیابان‌های لبنان درگرفت. این جنبش موفق شد دولت را وادار به استعفا کند اما دولت جدیدی که به ریاست حسن دیاب تشکیل شده هنوز تا حدود زیادی در تسلط همان نیرویی است که سال گذشته به معترضین هجوم برد و آن‌ها را زخمی کرد: حزب‌الله.

دار زدن عروسک عون و نصرالله در دور جدید اعتراضات نشان می‌دهد که بر خشم مردم افزوده شده و به این راحتی‌ها آن‌را پایانی نیست. سرخوردگی مردم تا جایی پیش رفته که چند ده هزار نفر حتی توماری را امضا کردند و خواهان بازگشت لبنان به قیمومیت فرانسه شدند. امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در سفر سریع خود به بیروت با استقبال وسیع مردم مواجه شد. از جمله دلایل این محبوبیت این است که ماکرون بسیار بیشتر از رهبرانی همچون دیاب و عون به صحنه خرابی‌های انفجار بندر بیروت رفت و با مردم دیدار کرد.

پس‌لرزه‌های انفجار بیروت همچنان ادامه دارد. دو وزیر دولت (اطلاع‌رسانی و محیط‌زیست)‌ استعفا داده‌اند. دیاب خوب می‌داند که خیلی سرکار نخواهد ماند. هر سه نماینده حزب «کتائب» (از باقی‌مانده‌های جنبش فالانژها) از مجلس استعفا دادند و از خواست «تولد لبنان جدید» گفتند. پائولا یعقوبیان، نماینده مستقل که نزدیک به معترضین دانسته می‌شود، هم استعفا داد.

کمک جهان برای بازسازی لبنان ضروری خواهد بود. نشست مجازی که با پشتیبانی ماکرون برقرار شد، موفق به جمع‌آوری ۳۰۰ میلیون دلار کمک شد، گرچه به تخمین کارشناسان لبنان حداقل به پنج میلیارد دلار نیاز خواهد داشت. مهم‌تر اما آن‌که ماکرون نیز با صدای بلند خواهان تغییر بنیادین نظام فرقه‌گرایی شده است. او در بیروت گفت: «پیشنهاد من پیمان سیاسی نوینی در لبنان است و روز اول سپتامبر برمی‌گردم و اگر آن‌ها قادر به رسیدن به چنین چیزی نباشند، مسئولیت سیاسی را خواهم پذیرفت.»

سفر اول سپتامبر که ماکرون از آن صحبت می‌کند برای شرکت در جشن صدمین سالگرد اعلام «دولت لبنان بزرگ» توسط آنری گورو،‌ ژنرال فرانسوی، است. در پایان جنگ جهانی اول، قدرت‌های بزرگ پس از تجزیه امپراتوری عثمانی، مقرر کرده بودند جهان عرب به قیم‌نشین‌هایی تحت اداره سازمان تازه‌تاسیس «جامعه ملل» تقسیم شود. دولت‌های معاصر منطقه از جمله لبنان در این فضا و توسط فرانسه و بریتانیا بوجود آمدند. تحلیلگران تاریخی به نقش سیاست‌های استعماری فرانسه در پاگرفتن هویت‌های فرقه‌ای-مذهبی در سوریه و لبنان اشاره می‌کنند (از جمله رجوع کنید به اثر درخشان بنجامین توماس وایت،‌ «ظهور اقلیت‌ها در خاورمیانه»، ۲۰۱۱). امروز اما نیروی اصلی که در لبنان نقش استعماری ایفا می‌کند، شاید جمهوری اسلامی ایران باشد.

افزایش نفوذ تهران در لبنان هم به ناکارآمدی دولت افزوده و هم کل ماهیت این کشور را به خطر انداخته است. قول ادوارد سعید، متفکر فلسطینی، لبنان را بیش از همه چیز با «باز بودن، تنوع و شوق زندگی» می‌شناسیم؛ یعنی دقیقا همان ویژگی‌هایی که جمهوری اسلامی عمری است با آن‌ها دشمنی می‌کند. لبنان در صدمین سالگرد خود حالا با چالشی تاریخ‌ساز برقرار است:‌ پایان دادن به حکومت طبقه‌ای که آن‌را به این روزهای سخت رسانده است.

آرش عزیزی/ ایندیپندنت فارسی
 
فیلمها و خبرهای بیشتر در کانال تلگرام پیک ایران
[کد مطلب: 212154] [تاريخ انتشار: بيستم امرداد ۱۳۹۹ برابر با دهم اوت ۲۰۲۰] [ نسخه مناسب چاپ ]
تقسيم با ديگران:

در زمینه‌ی انتشار نظرات کاربران گرامی رعایت چند مورد ضروری است
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید
  • «پيک ايران» مجاز به ویرایش ادبی نظرات کاربران است
  • مطالبی که حاوی کلمات رکيک، غير اخلاقی و يا توهين به ديگران باشد منتشر نميشوند
  • نظراتی که پیرامون این خبر نباشد منتشر نمیشود
  • نطرات حاوی لينک منتشر نميشوند
نام: (الزاميست)
نظرات شما (حداکثر تعداد حروف با احتساب فاصله بين حروف 1000 حرف ميباشد):

Captcha
اعدادی را که در تصویر بالا می بینید (بدون فاصله گذاشتن میان آنها) در باکس زير وارد کنید و سپس دکمه ارسال را کليک کنيد
نظرات خوانندگان
نوشته شده در تاريخ بيستم امرداد ۱۳۹۹ برابر با دهم اوت ۲۰۲۰ ، 15:18:55 توسط آذر
لبنان در یک بحران وخیم اقتصادی و ورشکستگی مالی به سر می‌برد. فرقه‌های تبهکار دزد و فاسد اسلامگرای حاکم بر عراق و لبنان بسادگی حاضر نیستند از دزدی، چپاول و غارت دست‌بردارند و تسلیم خواست توده‌های مردم شوند. آنها برای حفظ موقعیت خود از هیچ جنایتی فروگذار نمیکنند. همهٔ این وقایع به روشنی نشان میدهد که روند اعتراضات توده های زحمتکش خاورمیانه، تا چه حد به ضرر ج-ا، پیش میرود. اینها اما بخشی از نگرانی خامنه ای از وضعیت بوجود آمده است. نگرانی بیشتر خامنه ای، از تاثیر گذاری تحولات لبنان روی کارگران و توده های زحمتکش مردم ایران است. تراکم خشم و نفرت کارگران و توده های عصیان زده بعد از خیزش انقلابی دیماه ۹۶ و آبانماه اکنون بسان انبار باروتی‏ست که تنها یک جرقه میتواند ان را بیک حریق بزرگ تبدیل کند و همین حریق است که خامنه ای را به نگرانی و وحشت زده ساخته است. توده های معترضی که با حضور میلیونی در خیابانهای لبنان و نیز با حضور ده ها هزار نفری در شهرهای شمال و جنوب عراق و با سنگر بندی در پاره ای از پل ها و مناطق استراتژیک، اراده کرده اند تا برچیدن نظام فاسد و منحط فرقه ای و قبیله ای از پای ننشینند.
نوشته شده در تاريخ بيستم امرداد ۱۳۹۹ برابر با دهم اوت ۲۰۲۰ ، 13:23:44 توسط رضا ن.- از آلمان
فرقه گرائی در لبنان راه انداختند تا منافع هر فرقه خوب تامین باشد!در گزارشی آمده که طبق قرارداد بین خود این فرقه ها همیشه قراره اینطور باشد که رئیس جمهورلبنان ( که نقشی بیخاصیت و تشریفاتیست) مسیحی باید باشد و نخست وزیرلبنان سنی مذهب( زیر نفوذ عربستان) ولی رئیس مجلس حتما باید شیعه مذهب(نفوذ ایران) باشد. حتما آدم لائیک یا سکولار یا آتئیست هرچقدر متخصص و کاردادن هم باشد چونکه وابسته به این سه جناح مذهبی باند مافیای قدرت نیست حق مقام سیاستمداری و وزیری را ندارد. بین خودشان قدرت را تقسیم کردند و کسی حق دخالت در حریم قدرت دیگری را ندارد! عجب کشوری درست کردند بخور بخور!وقتیکه قراره امتیازات هرفرقه محفوظ بماند بدون دخالت دیگری طبیعیست که شفافیت در کارهای یکدیگر نیست و راه باز میشود برای فساد و دزدی و غارت ثروت کشور که لبنان را به اینجا رسانده که ورشکسته شده و بدهی های خارجی خودش را نمیتواند بپردازد.با این شرایط دیگر کدام سرمایه دار خارجی حاضر میشود در لبنان سرمایه گذاری بکند وقتیکه وامش ملاخور شد یا میشود و اصلاً شفافیت نیست بجایش رشوه خواریست؟لبنان تجزیه به دو تکه مسیحی و اسلامی میشود یا بشود؟
نوشته شده در تاريخ بيستم امرداد ۱۳۹۹ برابر با دهم اوت ۲۰۲۰ ، 11:14:08 توسط افراسیاب
خامنه ای بارها گفته توقع مردم را بالا نبرید، حتی به اعتراف خود احمدی نژاد مسئولین بالای رژیم معتقدند مردم را باید فقیر نگه داشت تا تبعیت کنند، شاید این نظریه و روش حکومت کردن را از سیستمها و حکومتهای فاشیستی آموختن چون بسیاری از اعضای رده بالای این رژیم تعلیم دیده در سازمانهای جاسوسی شوروی و کره شمالی بوده اند، اینها چون مردم ایران را مقابل خودشان میبینند در نتیجه مردم را دشمن شماره یک خود فرض میکنند و معتقدند باید به هر طریق ممکن دشمن را ضعیف کرد، هشتاد درصد بچه ها در ایران سو تغذیه دارند و والدین آنها به نان شب محتاج، هر چه بیشتر فقر و بدبختی و بیماری و اعتیاد بیشتر شود ملت درگیری بیشتری خواهد داشت تا به آنها بپردازد و مسائل سیاسی و دزدی و غارت سران حکومتی کمرنگتر میشود، به نظر این رژیم مردم ایران را باید به درجه آخر فقر و بدبختی رساند و از این رو نقدینگی و ثروتهای کشور را به خارج منتقل کرد، فرقی نمیکنه به کجا و چگونه فقط و باید کشور از ثروت خالی شود. یک نگاه به رستورانها و کلوبهای لوکس شبانه بیروت بندازید که با پول ایران ساخته شده، همه جور مشروب و زنهای لخت مشغول رقص و خوشگذرانی.
نوشته شده در تاريخ بيستم امرداد ۱۳۹۹ برابر با دهم اوت ۲۰۲۰ ، 10:47:00 توسط افراسیاب
یک رژیمی در ایران بوجود آمده و از طریق این رژیم پول خیلی سنگینی به نقاطی از جهان منتقل شده، پول یعنی انرژی یعنی غذا وقتی یک سینی بزرگ غذا در جائی بگذارید بلافاصله همه جور جانوری دور آن سینی جمع میشود به عبارتی دیگر منبع انرژی مجودات را به خود جذب میکند، کبوتر گنجشک سوسک کرم هزارپا ملخ آخوند سپاهی بسیجی حزبالله همه جور جانوری آنجا هستند و بعد این منبع انرژی با تحریمهای آمریکا شروع به تحلیل رفتن میکند و به جانواران انرژی کمتری میرسد و در نتیجه ضعیفترها سر آن سفره قربانی میشوند، این دقیقا چیزی است که در لبنان دارد اتفاق میافتد فقط پول، چشم باز کردن و یک ثروت عظیم باد آورده ای را تو دامن خودشان دیدند و اتفاقا بودن آن ثروت عظیم را هم از زرنگی و کفایت خودشان میدانن و واقعا باورشان شده که ارث پدرشان است و اصلا هیچ باوری ندارن که این پول روزی قطع شود و بر اثر همین مملکتشان سرنگون شود. پایگاهی که اعضای جمهوری اسلامی برای روز مبادا و فرار ساختن دارد بر سر خودشان خراب میشود، اول سوریه بود و حالا نوبت لبنان رسیده. حالا آخوندها و سپاهیها کجا را دارند فرار کنن همگی به چنگ مردم ایران خواهند افتاد.
نوشته شده در تاريخ بيستم امرداد ۱۳۹۹ برابر با دهم اوت ۲۰۲۰ ، 10:18:11 توسط افراسیاب
اصلا نبرد بر سر فرقه گرائی نیست بلکه بر سر پول است، خودم ده پانزده تا لبنانی میشناسم. لبنانی شیعه، لبنانی فلسطینی، لبنانی سنی، لبنانی مسیحی، سوریه ای متولد لبنان، سالها میشناسمشون تا چند سال پیش همشون عاشق و طرفدار حزب الله بودن و اصلا نمیشد باهاشون بحث کرد همشون عاشق حکومت ایران بودن، تا اینکه تحریمهای آمریکا بر علیه جمهوری اسلامی آمد، از وقتی پول از طرف ایران کم شده یواش یواش مخالف حکومت خامنه ای شدند، اکثر برجها هتلها بیمارستانها دانشگاهها و تاسیسات نظامی با پول ایران ساخته شده و نگهداریش و خرج کارمندان و سرویس هم با ایران بوده و هنوز هم بخش زیادیش از طرف ایران تامین میشود، بسیاری از فروشگاههای زنجیره ای و حتی استادیوم ورزشی و باشگاههای مختلط زن و مرد بدنسازی همه و همه را سپاه ساخته در یوتوپ صدها فیلم و ویدئو از ساخت و سازهای جمهوری اسلامی با پول مردم ایران آنجا است. حالا پول ته کشیده و یک شوک بزرگ بهشون وارد شده و ریختن تو خیابان. سیاست رژیم تخلیه کامل ایران از نقدینگی است و معتقدند مردم ایران را بشدت باید فقیر نگهداشت تا همیشه محتاج باشند که راحتتر بشود سرکوبشان کرد.



آگهی های تجارتی


پايان آگهی های تجارتی