رمز و راز و قدرت ناوگان ماهیگیری چین / «آنها واقعا شوخی نمی کنند»


نویسنده IAN URBINA برگردان شهباز نخعي/ لوموند دیپلماتیک
هیچ کس دقیقا نمی داند ناوگان ماهیگیری چین از چند فروند کشتی تشکیل شده است. آنچه می دانیم این است که این مجموعه چه از لحاظ قدرت و چه از بابت شعاع عملکرد در سراسر دنیا، برهمه کشورهای دیگر برتری دارد. از دید پکن این ناوگان نقش حیاتی دارد زیرا هم تغذیه مردم را تأمین می کند و هم مهره هایش را در صحنه ژئوپولیتیک می چیند.

بر هر کسی که در دریا کشتی رانی می کند، قدرت و جسارت ماهیگیری چینی امری مبرهن است. ما که در سال ٢٠١٩ به مدت یک هفته با یک واحد پلیس دریایی گامبیا در بیش از ١٥٠ کیلومتر از سواحل این کشور گشت زنی کردیم، ناظر و شاهد دادن اخطار و تذکر به ١٥ کشتی بیگانه متهم به تخطی از قانون کار و ماهیگیری غیرقانونی بودیم. همه این کشتی ها، بجز یکی، چینی بود. کمی پیش از آن در همان سال، به مدت یک ماه با یک کشتی ماهیگیری شیلیایی سفر کردیم که از بندر پونتا آرناس به قصد صید دندان ماهی جنوبگان(Antarctic toothfish) در اقیانوس منجمد جنوبی حرکت کرده بود و عملا در مسیر خود جز ١٢ کشتی های ماهیگیری چینی با تور ایستاده (١) ندیدیم که در وضعیتی بسیار اسفبار بودند.

در ماه اوت ٢٠٢٠، بیش از ٣٤٠ کشتی ماهیگیری در سواحل منابع دریایی جزایر گالاپاگوس در کرانه های اکوادور، که منابع استثنایی آن بخشی از میراث جهانی «نهاد آموزشی، علمی و فرهنگب سازمان ملل متحد» (یونسکو) (٢) است ردیابی شد. بیشتر این کشتی ها، بنابر اعلام «مرکز پیشرو مطالعات دفاعی» (C٤ADS) (٣) در فعالیت های ماهیگیری غیرقانونی دست داشتند. پیشتر، در تابستان سال ٢٠١٧، در کنار این منطقه حفاظت شده، یک ناوگان تقریبا به همان اندازه مهم دیده شده بود. یک کشتی با نزدیک به ٣٠٠ تن صید غیرقانونی، از جمله گونه های در معرض ازبین رفتن، مانند کوسه چکشی هالی کورن توقیف شده بود.

دیدار بد شبانه در دریای ژاپن

کشف ٨٠٠ کشتی ماهیگیری چینی غیرقانونی در آب های کره شمالی می تواند توضیح گر ازبین رفتن بیش از ٧٠ درصد از ماهی مرکب هائی باشد که پیش از آن به وفور در این منطقه یافت می شد (٤). چین با فرستادن تعداد زیادی کشتی های صنعتی به آب های این منطقه ممنوع، نه فقط منابع ماهی موجود آن را تضعیف کرد، بلکه بدون ملاحظه قایق های ماهیگیری کوچک کره شمالی را نیز از آن بیرون راند. این حضور دریائی، که پیشتر نامرئی بود، توسط تارنمای اینترنتی «دیدبان ماهیگیری جهانی»، با بهره وری از یک فناوری جدید ماهواره ای ردیابی شد. وزیر امور خارجه چین که در این مورد توسط شبکه تلویزیونی ان بی سی مورد پرسش قرارگرفته بود، آن را نه تأئید و نه تکذیب و فقط به این بسنده کرد که بگوید کشورش «با دقت فراوان» به قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد، که صید خارجی در آب های کره شمالی را ممنوع کرده، «احترام می گذارد» و هرگونه عمل غیرقانونی را «بدون اغماض» مجازات می کند.

کشتی های چینی به خاطر داشتن مأموران امنیتی مسلح، که گاه در کنار آنان سفر می کنند، نسبت به کشتی های رقیب یا هر کشتی ای که آن را برای خود تهدید بدانند با خشونت رفتار می کنند. ما تجربه این امر را در ماه مه ٢٠١٩ داشتیم. ما که می خواستیم حضور غیرقانونی آنها در دریای ژاپن را به چشم ببینیم، در قبال پرداخت پول سوار یک کشتی صید ماهی مرکب کره جنوبی شدیم. ناخدای این کشتی مردی کوچک جثه با حدود ٧٠ سال سن بود که چشمانی عمیقا نافذ و پوستی چروک خورده داشت. صبح روز حرکت، همه کارکنانی که برای این سفر استخدام شده بودند، از آمدن خودداری کردند. آنها می گفتند نمی خواهند در تهیه گزارش درمورد کره شمالی دخالت داشته یا به ماهیگیران چینی خیلی نزدیک شوند. ناخدا گفت که حاضر است با کمک دستیار خوداین سفر را انجام دهد، مشروط براین که ما بپذیریم که شرایط سفر ناراحت تر از معمول باشد و من درصورت درخواست به او کمک کنم.

درمورد شرایط سفر او دروغ نگفته بود. کشتی یک قایق چوبی به طول حدود ٢٠ متر بود که از زمان آخرین سفر دریایی اش نظافت نشده بود. بوی تند طعمه های دریایی گندیده در عرشه مشام را می آزرد و ضایعات صید قبلی کف آن را مانند میدان یخ بازی لغزنده کرده و منطقه خاص خدمه پر از زباله بود. علاوه بر همه اینها، وقتی که چند صد کیلومتر از ساحل دور شدیم، موتور قایق خراب شد و ازکار افتاد و پس از دو ساعت معطلی نگران کننده توانستیم آن را به راه بیندازیم.

از شامگاه نخست، پس از فرارسیدن شب، رادار نزدیک شدن یک قایق را نشان داد. ما با سرعت گرفتن توانستیم به صفی از ٢٠ کشتی برسیم که به ردیف یک، برخلاف مقررات سازمان ملل، به سوی آب های سرزمینی کره شمالی می رفتند. همه آنها چینی بودند و هیچ یک دستگاه های ردیاب خود را، با وجود الزام کره جنوبی، روشن نکرده بودند.

پس از حدود ٤٥ دقیقه دیدبانی، که در طول آن ما ویدیوهایی ضبط کرده و شماره های هویت کشتی هارا یادداشت کرده بودیم، تصمیم گرفتیم که برای از نزدیک تر دیدن آنها یک پهپاد بفرستیم. یکی از ناخداهای کشتی های چینی بلندگوی خود را به صدا درآورد و چراغ های چشمک زن کشتی خود را روشن کرد و مسیر خود را به سمت ما تغییر داد. درحالی که ما جهت گیری خود را حفظ کرده بودیم، کشتی چینی به نزدیک شدن ادامه داد. سرانجام، زمانی که به حدود ١٠ متری ما رسید، ناخدای ما برای جلوگیری از برخورد مسیر را تغییر داد.

ناخدای پیر به این کار بسنده نکرد و با خطرناک دانستن باقی ماندن بیشتر در محل، دور زد و راه بندر را درپیش گرفت. در مسیر ٨ ساعته بازگشت، او آشفته و به طرز حیرت انگیزی ساکت بود و فقط گاه به گاه زیر لب زمزمه می کرد: «آنها واقعا شوخی نمی کنند».

چین با پرداخت یارانه های بسیار برای ماهیگیری، ناوگانی فوق العاده قدرتمند تدارک دیده که می تواند از ضعف مقررات برای توسعه خود بدون هرگونه کنترل بهره جوید. همچنین، به دریانوردان خود بلندپروازی، اراده و جسارتی را تلقین کرده که شمار کمی از حکومت ها- و کمتر از آنها ناخداهای کشتی های ماهیگیری- جرئت می کنند یا می توانند با آنها مقابله کنند.

هدف از چنین عملکردی چیست؟ نخستین هدف چین این است که می خواهد مهره های خود را در صحنه جهانی بچیند و امنیت غذایی خود را تأمین کند. در سواحل آفریقای غربی و شبه جزیره عربستان، چین توانسته جای خالی گذاشته شده توسط نیروی دریایی آمریکا را پر کند و فعالیت های ماهیگیری خود را افزایش دهد. به موازات این کار، در دریای چین جنوبی و در طول گذر شمال شرقی مدعی حاکمیت بر آبراه دریایی بسیار ارزشمند و نیز منابع زیر دریای نفت و گاز است. گرگ پولینگ، مدیر «شفافیت اقدام دریایی در آسیا» در مرکز «مطالعات راهبردی و بین المللی» در واشنگتن می گوید: «با ناوگانی چنین غول آسا و مهاجم، چین آشکارا سکان را در دست دارد» و می افزاید که چین کشورهای دیگر را مرعوب می کند زیرا هنگامی که کشتی هایش به آب های سرزمینی آنها یورش می برند، کشورهای معدودی جرئت می کنند با آنها مقابله کنند.

همچنین، چین می باید ١.٤ میلیارد تن جمعیت خود را تغذیه کند. از آنجا که بیشتر ذخایر ماهی آب های سرزمینی خودش براثر صید زیاد و صنعتی سازی کاهش یافته، کشتی های آن برای پرکردن تورهای خود از ماهی، ناگزیر از ماجراجویی در نقاط هرچه دورتر هستند. بنابر گزارش اخیر مرکز استیمسون، که اندیشکده ای آمریکایی است که درمورد مسایل امنیتی کار می کند، چین حدود ٢٦٠٠ کشتی بزرگ ماهیگیری در اختیار دارد (٥) که ٣ برابر بیش از مجموع ٤ کشوری است که در رده بندی پس از آن قرار دارند. این ٤ کشور عبارتند از تایوان، ژاپن، کره جنوبی و اسپانیا و این برآوردی حداقلی است. در یک گزارش ژوئن ٢٠٢٠ «انستیتو توسعه ماوراء بحار» انگلستان، تعداد کشتی های ماهیگیری در مناطق دریایی دور از آب های سرزمینی چین را ١٦٩٦٦ فروند برآورد کرده است. (این تعداد در سال های میانی دهه ١٩٨٠ تنها ١٣ فروند بود). به گفته گرگ پولینگ، این قدرت ناشی از یارانه های پرداختی چین است: «بدون این یارانه ها، نه تنها ناوگان ماهیگیری بسیار کوچک تر می بود، بلکه حتی نمی توانست در دریای چین جنوبی حضور داشته باشد».

تابیتا گریس مالوری، استاد دانشگاه در واشنگتن و متخصص سیاست های ماهیگیری چینی، نظام یارانه ای اِعمال شده توسط پکن در ٢٠ سال اخیر را به ما توضیح می دهد. در سال ٢٠١٨، یارانه های پرداختی حدود ٧.٢ میلیارد دلار بوده، در حالی که یارانه پرداختی در سراسر دنیا حدود ٣٥.٤ میلیارد دلار برآورد شده است. به گفته مالوری، این یارانه اثری «مضر» دارد زیرا بجای کاستن از تعداد ناوگان، صرف گسترش آن به ویژه در زمینه کمک به خرید سوخت و راه اندازی کشتی های مکمل می شود. به عکس، تنها بخش خیلی کوچکی از این یارانه ها صرف از رده خارج کردن کشتی هایی می شود که عمرشان بسر رسیده است.

گونه های در معرض تهدید ازبین رفتن

همچنین، یارانه ها صرف بازسازی موتورها و خرید دماغه های فولادی بادوام تر برای کشتی های ماهیگیری می شود. به علاوه، بخشی از یارانه ها نیز صرف پرداخت حقوق مأموران امنیتی مستقر در کشتی ها و نیز عرضه خدمات پزشکی می شود تا ناخداها بتوانند هرچه طولانی تر در دریا بمانند. سرانجام، دریانوردان چینی از اطلاعاتی که توسط دولت برای مشخص کردن مناطق پر ماهی به آنها داده می شود استفاده می کنند. به نظر دانیل پولی، مدیر برنامه «دریای پیرامون ما» در انستیتو «اقیانوس ها و ماهیگیری» دانشگاه کلمبی- بریتانیک، حمایت دولتی «نقشی بزرگ در از بین بردن منابع ماهی ها دارد زیرا باعث می شود کشتی هایی مشغول کار بمانند که می باید از رده خارج می شدند». بسیاری از کارشناسان با این نظر موافقند. تا زمانی که افراط در ماهیگیری به خاطر کمک های مالی امکان پذیر است، هدف ماهیگیری پایدار دور از دسترس خواهد بود. از جمله از ذخایر ماهی ای بهره برداری بازرگانی می شود که تحت نظر برنامه غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAO) است. ٩٠ درصد از این منابع به خاطر افراط در ماهیگیری آسیب دیده یا حتی ازبین رفته یعنی دیگر توانایی بازسازی ندارد. این امر به ویژه شامل ١٠ نوع از پرمصرف ترین انواع ماهی دنیا می شود.

چین تنها کشوری نیست که با صرف میلیون ها دلار به کشتی های ماهیگیری خود یارانه می پردازد. بیش از ٥٠ درصد از فعالیت های ماهیگیری دنیا در سطح کنونی بدون حمایت دولت های ذینفع امکان پذیر نیست (٦). در عرصه ماهیگیری در آب های دوردست – مناطقی در اقیانوس ها که در حوزه هیچ حکومتی نیست -، ژاپن از همه دست و دلبازتر است و ٨٤١ میلیون دلار یارانه پرداخت می کند که حدود ٢٠ درصد کل یارانه جهانی در این زمینه است. اسپانیا نیز ١٤ درصد از این نوع یارانه را پرداخت می کند و پس از آن چین با ١٠ درصد قراردارد و کره جنوبی و ایالات متحده در رده های بعدی هستند.

اما، در زمینه تعداد کشتی های ماهیگیری فعال، چین با فاصله زیاد از همه کشورهای دیگر جلوتر است و در سال ٢٠١٤ توانست بیش از ٣٥ درصد از کل ماهی های صید شده در آب های دوردست را از آن خود کند. در مقام مقایسه، تایوان با ٥٩٣ کشتی حدود ١٢ درصد و ژاپن با ٤٧٨ کشتی کمتر از ٥ درصد از صید را داشتند.

ماهی های وحشی برای تغذیه ماهی های پرورشی

این یارانه علاوه بر آن که تدریجا اقیانوس ها را از ماهی خالی می کند، تعداد زیادی کشتی را نیز در دریا به کار می گیرد که نتیجه آن افراط در ماهیگیری و رقابتی نامشروع بین کشتی های کشورهای مختلف است که منجر به اختلافات سرزمینی می شود. ماهیگیری غیرقانونی از این رو زیاد شده که ناخداها نومیدانه می کوشند محل های جدید و بکری برای صید بیابند. آقای پتر تامپسون، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد برای اقیانوس ها به شکلی اثرگذار وضعیت را چنین تشریح می کند: «کمی مانند این است که به یک دزد پول بپردازید تا برای دزدی به خانه همسایه تان برود».

بنابر نمودار تهیه شده در سال ٢٠١٩ توسط «مدیریت منابع آبی پوزیدون»، که یک موسسه مشاوره انگلیسی متخصص ماهیگیری و پرورش ماهی است، چین بدترین کارنامه را در زمینه ماهیگیری غیرقانونی، اظهار نشده و فاقد مقررات دارد. با این حال، چین گام های کوچکی نیز درمسیر مثبت برداشته، اگرچه هواداران محیط زیست و کارشناسان نسبت به آن بدبین هستند.

از چند سال پیش، تحت فشار مدافعان اقیانوس ها و دولت های خارجی، پکن به ویژه کوشید کنترل تنگاتنگ تری بر ناوگان ماهیگیری خود اِعمال کند. درسال ٢٠١٦، برنامه ٥ ساله ای تدوین شد که هدف آن کاهش تعداد کشتی های ماهیگیری بزرگ به ٣ هزار فروند تا سال ٢٠٢١ بود. این در حالی است که ارزیابی تحقق این هدف، در نبود داده های دولتی قابل اعتماد درمورد تعداد کشتی های فعال دشوار است. از طرف دیگر، در ژوئن ٢٠٢٠، مقامات چینی اعلام کردند که صید ماهی مرکب در آب های سرزمینی آمریکای جنوبی را برای کشتی های خود ممنوع کرده اند تا موجودی این ماهی احیا شود. این نخستین بار است که چین به ابتکار خود یک فصل صید را لغو می کند. دانیل پولی می گوید: «فکر می کنم که دولت چین واقعا قصد دارد تعداد ناوگان صید بزرگ خود را کاهش دهد. این که آیا قدرت اِعمال و تحمیل تصمیم های خود بر کشتی هایی که در آب های دوردست تردد دارند را داشته باشد، جای تردید دارد». کشورهای غربی کنترلی بر کشتی های خود در این آب ها ندارند.

زمینه عملکرد دیگر، پرورش ماهی است. درحالی که طبقه متوسط چین درحال گسترش سریع است، تقاضا برای فرآورده های دریایی به شدت افزایش می یابد. چین برای کاهش وابستگی خود به صید ماهی های غیرپرورشی، در سال های بین ٢٠١٥ و ٢٠١٩ بیش از ٢٥٠ میلیون دلار یارانه برای پرورش ماهی اختصاص داده اما این کار مشکلی ایجاد کرده است. برای پرورش ماهی، بیشتر موسسات از آرد ماهی استفاده می کنند که مخلوطی غنی از پروتئین عمدتا ساخته شده از ماهی های غیرپرورشی صید شده در خارج یا آب های بین المللی است و ماهی های پرورشی مقدار زیادی از آن را مصرف می کنند. یک ماهی تون پرورشی پیش از آن که برای فروش روی پیشخوان قرار گیرد، شاید بیش از ١٥ برابر وزن خود آرد ماهی مصرف می کند. انجمن های حفاظت از اقیانوس ها آژیر خطر را به صدا درآورده اند. افزایش میزان مصرف این آرد ماهی موجب ازبین رفتن منابع ماهی اقیانوس ها شده، ماهیگیری غیرقانونی را ترغیب می کند، شبکه های تغذیه دریایی را بی ثبات می کند و مردمان کشورهای فقیر را از یک منبع تغذیه پروتئینی ضروری برای زندگی شان محروم می نماید. انریک سالا، استاد پیشینی که به محقق و کاوشگر برای موسسه «نشنال جئوگرافیک» بدل شده می گوید: «صید این همه ماهی غیرپرورشی برای پاسخگویی به تقاضای رشد یابنده ماهی پرورشی غیرقابل قبول است. این ماهی ها می توانند مستقیما توسط مردم مصرف شوند و اثری کمتر مخرب بر منابع ماهی دریاها داشته باشند».

مسئله جلبک کریل که یک ماده اولیه غذایی برای نهنگ ها است، نیز موجب نگرانی هواداران محیط زیست است. در سال ٢٠١٥، مقامات چینی اعلام کردند که قصد دارند میزان برداشت خود از جلبک کریل در اقیانوس قطب جنوب را از ٣٢ هزار تن به ٢ میلیون تن افزایش دهند تا نیازهایشان به آرد و روغن ماهی تأمین شود. آنها در عین حال تعهد کردند که به مناطق «ازنظر محیط زیست حساس» دست نزنند.

«شبه نظامیان» در مناطق درگیری

افزایش شمار کشتی های ماهیگیری موجب وخیم شدن وضعیت محیط زیست به خاطر افراط در ماهیگیری و ازبین رفتن ذخایر می شود، این امر همچنین رقابت در محل های صید را بیشتر می کند و تنش های دیپلوماتیک و حتی رودررویی های خشونت بار پدید می آورد. در سال ٢٠١٦، گارد ساحلی کره جنوبی به روی دو کشتی چینی آتش گشود که خطر تصادم با گشتی هایش در دریای زرد بوجود آورده بودند. این حادثه در جایی رخ داد که یک ماه پیش از آن، یک قایق موتوری کره جنوبی در اثر حمله ای مشابه غرق شده بود. در آن سال، آرژانتین هم یک کشتی چینی – که آن را متهم به ماهیگیری غیرقانونی در آب های سرزمینی خود می کرد- را غرق کرد. کشورهای دیگری مانند اندونزی، آفریقای جنوبی و فیلیپین هم برخورد های مشابهی، غالبا با کشتی هایی داشته اند که به صید ماهی کالامار مرکب – که بیش از نیمی از صید چین در آب های دوردست را تشکیل می دهد- می پردازند ٧ داشته اند.

در میان کشتی های پرشمار چینی که در اقیانوس ها تردد دارند، چنان که پولینگ توضیح می دهد، آنهایی نیز وجود دارند که کارهایی جز ماهیگیری می کنند. برخی از آنها «نیروهای شبه نظامی» آموزش می دهند که توسط دولت به مناطق درگیری دریائی فرستاده می شوند تا به دیدبانی، و نیز برحسب موقعیت، مرعوب کردن یا تخریب کشتی های ماهیگیری یا پلیس های خارجی بپردازند. برای انجام این کار، پکن برنامه های مشخص ترغیب مالی با هدف تشویق ماهیگیران به تردد در دریای چین جنوبی برای تحکیم مواضعش دارد. علاوه بر امتیازهایی که همکاران آنها با ماهیگیری در آب های ساحلی به دست می آورند، این نیروها مبالغی نیز به صورت نقدی برای جبران کم سودآور بودن نسبی منطقه دریافت می کنند.

به این ترتیب، یک نیروی شبه نظامی شامل ٢٠٠ کشتی در حوالی جزایر اسپراتلیز، که منطقه ای غنی از ماهی و نیز به طور بالقوه نفت و گاز طبیعی است، توقف کرده است. این منطقه مورد منازعه ٦ کشور: چین، فیلیپین، ویتنام، تایوان، مالزی و برونئی است. بنابر تصاویر ماهواره ای، ناوگان چین در این منطقه بیشتر وقت خود را به صورت لنگر انداخته و به شکل به هم فشرده می گذراند.

پولینگ تأکید می کند که: «ماهیگیران کوچک [چینی] اگر پول نمی گرفتند، حتی به فکر رفتن به آنجا هم نمی افتادند. به هرحال، حضور آنها در آنجا موجب از بین رفتن ذخایر ماهی در اطراف مجمع الجزایر شده و برخوردهای متعددی با کشتی های خارجی ایجاد می کند که به چین بهانه لازم برای نظامی کردن منطقه را می دهد.

١-قایق های ماهیگیری با تور ایستاده که تور برروی کف شنی کشیده می شود.

٢- « Some 340 Chinese vessels fishing off Galapagos Islands protected waters », MercoPress, 10 août 2020.

٣- « Strings attached : Exploring the onshore networks behind illegal, unreported and unregulated fishing » (PDF), C4ADS, Washington, DC, 2019.

٤- « The deadly secret of China’s invisible armada », NBC News, 22 juillet 2020.

٥-کشتی های ماهیگیری آب های بین المللی، ورای 200 مایل دریائی که محدود کننده مناطق ماهیگیری انحصاری است

٦-

Enric Sala et al., « The economics of fishing the high seas », Science Advances, vol. 4, n° 6, Washington, DC, juin 2018.
----------------------------
IAN URBINA
فرستاده ویژه لوموند دیپلوماتیک. روزنامه نگار و مدیر «برنامه خارج از قانون اقیانوس» که یک پایگاه تحقیق درباره مسایل محیط زیست و حقوق انسانی در دریا است. نویسنده: «جنگل اقیانوس ها، جرایم مجازات نشده، بردگی، خشونت فوق العاده ماهیگیری غیرقانونی»، نشر پایو، پاریس، ٢٠١٩.


 
فیلمها و خبرهای بیشتر در کانال تلگرام پیک ایران
[کد مطلب: 217840] [تاريخ انتشار: بيست و سوم آبان ۱۳۹۹ برابر با سيزدهم نوامبر ۲۰۲۰] [ نسخه مناسب چاپ ]
تقسيم با ديگران:

در زمینه‌ی انتشار نظرات کاربران گرامی رعایت چند مورد ضروری است
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید
  • «پيک ايران» مجاز به ویرایش ادبی نظرات کاربران است
  • مطالبی که حاوی کلمات رکيک، غير اخلاقی و يا توهين به ديگران باشد منتشر نميشوند
  • نظراتی که پیرامون این خبر نباشد منتشر نمیشود
  • نطرات حاوی لينک منتشر نميشوند
نام: (الزاميست)
نظرات شما (حداکثر تعداد حروف با احتساب فاصله بين حروف 1000 حرف ميباشد):

Captcha
اعدادی را که در تصویر بالا می بینید (بدون فاصله گذاشتن میان آنها) در باکس زير وارد کنید و سپس دکمه ارسال را کليک کنيد
نظرات خوانندگان
نوشته شده در تاريخ بيست و دوم آبان ۱۳۹۹ برابر با دوازدهم نوامبر ۲۰۲۰ ، 05:54:59 توسط گویا
خدا را شکر که در سایه مقام عظمی و تدابیر دولت تدبیر و امید، قرار داد همکاری (مستعمره) ایران با چین به زودی امضاء می شود، تا این بار به جای ماهیهای دریایی این منابع خشکی باشند که توسط چینیها صید می گردند. البته بعید نیست که خود ایرانیها نیزبه عنوان برده به چین منتقل گردند.



آگهی های تجارتی


پايان آگهی های تجارتی